Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trên cơ sở hướng dẫn, các địa phương đã hoàn thành phương án sắp xếp cơ sở giáo dục công lập theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bảo đảm tiến độ theo yêu cầu Trung ương.
HƠN 1.000 ĐIỂM TRƯỜNG DÔI DƯ, BỎ TRỐNG
Việc sắp xếp được thực hiện theo nguyên tắc giữ ổn định mạng lưới trường, lớp, chỉ điều chỉnh đối với cơ sở quy mô nhỏ, phân tán hoặc chưa đáp ứng yêu cầu tổ chức và chất lượng giáo dục.
Đến nay, các địa phương đã sáp nhập 1.955 cơ sở giáo dục, giải thể 1.017 cơ sở, thành lập mới 857 cơ sở và tổ chức lại 1.518 cơ sở giáo dục. Theo số liệu trước và sau sắp xếp, tổng số cơ sở giáo dục công lập giảm từ 45.390 xuống còn 39.581 cơ sở, giảm 5.809 cơ sở, góp phần tinh gọn đầu mối quản lý, nâng cao hiệu quả sử dụng đội ngũ, cơ sở vật chất và nguồn lực đầu tư.
Xét theo từng loại hình, số cơ sở giáo dục mầm non giảm 700 cơ sở (từ 12.534 xuống 11.834); tiểu học giảm 408 cơ sở (từ 11.694 xuống 11.286); trung học cơ sở giảm 226 cơ sở (từ 8.742 xuống 8.516); trung tâm giáo dục thường xuyên giảm 9 cơ sở (từ 79 xuống 70); trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên giảm 88 cơ sở (từ 511 xuống 423).
Trong khi đó, số trường trung học phổ thông tăng 10 cơ sở (từ 2.201 lên 2.211) và trường phổ thông có nhiều cấp học tăng 106 cơ sở (từ 2.327 lên 2.433), cho thấy xu hướng phát triển mô hình trường liên cấp.
Số trung tâm học tập cộng đồng giảm từ 6.630 xuống còn 2.140 trung tâm, giảm 4.490 trung tâm, gắn với quá trình sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã và tổ chức lại các thiết chế giáo dục thường xuyên ở cơ sở. Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng đây là lĩnh vực cần tiếp tục theo dõi, đánh giá để bảo đảm thực hiện hiệu quả mục tiêu xây dựng xã hội học tập và học tập suốt đời.
Sau sắp xếp, còn 1.021 điểm trường dôi dư, bỏ trống và 1.370 điểm trường, cơ sở được chuyển đổi công năng. Về tự chủ tài chính, có 342 cơ sở tự bảo đảm chi thường xuyên và đầu tư, 16 cơ sở tự bảo đảm chi thường xuyên, 3.384 cơ sở tự bảo đảm một phần chi thường xuyên và 18.238 cơ sở do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ chi thường xuyên.
“Kết quả cho thấy cần tiếp tục gắn sắp xếp mạng lưới với xử lý tài sản công, chuyển đổi công năng cơ sở dôi dư và lộ trình nâng cao tự chủ phù hợp từng loại hình cơ sở giáo dục”, Bộ Giáo dục và Đào tạo nhận định.
Một số địa phương có kết quả sắp xếp cụ thể, thể hiện cách làm chủ động, phù hợp với điều kiện thực tiễn và yêu cầu quản lý mới. Bên cạnh đó, một số địa phương như: Quảng Ninh, Phú Thọ, Hải Phòng, Nghệ An đã chủ động xây dựng lộ trình sắp xếp đến năm 2030 theo hướng tinh gọn bộ máy, bảo đảm khả năng tiếp cận giáo dục của người dân, nhất là tại vùng khó khăn, miền núi, biên giới và hải đảo.
TIẾP TỤC SẮP XẾP, RÀ SOÁT, SỬ DỤNG ĐỘI NGŨ NHÀ GIÁO HỢP LÝ
Cùng với việc sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục, các địa phương đã rà soát, bố trí đội ngũ cán bộ quản lý bảo đảm ổn định hoạt động của các cơ sở giáo dục sau sắp xếp, đồng thời từng bước nâng cao hiệu quả quản trị nhà trường.
Số lượng hiệu trưởng, giám đốc cơ sở giáo dục giảm từ 29.376 xuống còn 26.815 người, giảm 2.561 người; số lượng phó hiệu trưởng, phó giám đốc giảm từ 44.309 xuống còn 42.553 người, giảm 1.756 người. Việc sắp xếp góp phần tinh gọn đầu mối quản lý và nâng cao hiệu quả sử dụng đội ngũ.
Trong số hiệu trưởng được bổ nhiệm sau sắp xếp, có 8.273 người từ nguồn hiệu trưởng, 6.539 người từ nguồn phó hiệu trưởng và 3.465 người từ nguồn khác.
Đối với đội ngũ cấp phó dôi dư, 266 người được điều chuyển sang cơ sở giáo dục khác, 131 người được bố trí làm giáo viên, 537 người nghỉ hưu, nghỉ chế độ hoặc tinh giản theo quy định, và 70 người được xử lý bằng các hình thức khác.
Việc giải quyết chế độ đối với đội ngũ dôi dư cơ bản được thực hiện thận trọng, đúng quy định, góp phần ổn định tư tưởng đội ngũ và tạo sự đồng thuận trong quá trình sắp xếp.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, thực tiễn cũng cho thấy đây là nội dung nhạy cảm, phức tạp, cần tiếp tục được quan tâm. Ở một số địa phương, quy mô trường học, số điểm trường và phạm vi quản lý tăng lên sau sắp xếp, trong khi cơ cấu cán bộ quản lý chưa thực sự tương xứng.
Do đó, cần tiếp tục rà soát, bố trí đội ngũ gắn với vị trí việc làm, quy mô trường lớp và đặc thù địa bàn; đồng thời tăng cường bồi dưỡng năng lực quản trị cho đội ngũ cán bộ quản lý cơ sở giáo dục.
Đối với đội ngũ giáo viên, việc sắp xếp mạng lưới trường lớp không làm thay đổi lớn tổng số giáo viên do quy mô lớp và học sinh cơ bản ổn định. Tuy nhiên, giúp bố trí, sử dụng linh hoạt hơn, khắc phục thừa thiếu cục bộ nhưng cũng phát sinh yêu cầu điều chuyển và khó khăn ở một số địa bàn. Vì vậy, cần tiếp tục rà soát, sắp xếp và sử dụng đội ngũ nhà giáo hợp lý, hiệu quả, phù hợp thực tiễn.
Kết quả tổng hợp từ các địa phương cho thấy việc sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục cơ bản không làm gián đoạn hoạt động dạy học; nhiều chỉ tiêu giáo dục tiếp tục được duy trì ổn định hoặc cải thiện.
Sau sắp xếp, tỷ lệ học sinh tiểu học học 2 buổi/ngày tăng từ 90,30% lên 92,51%; tỷ lệ học sinh trung học cơ sở bỏ học giảm từ 0,28% xuống 0,18%; tỷ lệ học sinh trung học phổ thông bỏ học giảm từ 0,73% xuống 0,69%; số lớp ghép giảm từ 3.107 xuống 2.766 lớp; số cơ sở có nội trú tăng từ 160 lên 166 cơ sở.
Đây là những kết quả tích cực, cho thấy việc sắp xếp mạng lưới bước đầu góp phần nâng cao điều kiện tổ chức dạy học, nhất là tại các địa bàn khó khăn. Tuy nhiên, một số chỉ tiêu cần tiếp tục theo dõi như tỷ lệ huy động trẻ 3-5 tuổi giảm từ 91,52% xuống 91,22% và số cơ sở có bán trú giảm từ 2.670 xuống 2.478 cơ sở.
Điều này cho thấy tác động của việc sắp xếp giữa các vùng miền còn khác nhau, nhất là tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
