Tham vọng công nghệ tài chính của Meta đã không thành công ở Ấn Độ — thị trường lớn nhất của công ty với hơn 500 triệu người dùng WhatsApp.
Khi WhatsApp lần đầu tiên bắt đầu thử nghiệm thanh toán tại Ấn Độ vào năm 2018, các công ty trong nước đã chuẩn bị sẵn tinh thần. Phạm vi tiếp cận khổng lồ của ứng dụng — 400 triệu người dùng tại thời điểm đó — đã làm dấy lên lo ngại rằng nền tảng này có thể xóa sổ các đối thủ cạnh tranh.
Tuy nhiên, các cơ quan quản lý của Ấn Độ đã nhanh chóng vào cuộc, yêu cầu WhatsApp lưu trữ dữ liệu người dùng trong nước và tách biệt với Facebook. Các cơ quan quản lý cũng giới hạn cơ sở người dùng của WhatsApp Pay chỉ ở mức 1 triệu.
Mức trần được nâng dần, sau đó được dỡ bỏ hoàn toàn vào tháng 12 năm 2024, song đến thời điểm đó, các đối thủ của Meta đã củng cố được vị trí dẫn đầu của mình. Sáu tháng sau, ứng dụng nhắn tin lớn nhất thế giới chỉ nắm giữ một phần nhỏ trong thị trường thanh toán kỹ thuật số trị giá 3 nghìn tỷ USD.
Các chuyên gia trong ngành tin rằng cuộc đấu tranh của Meta không chỉ gặp rào cản về mặt quy định. Công ty này đã không làm đủ nhiều để xây dựng lòng tin của người dùng.
“Ngay cả sau khi giới hạn được dỡ bỏ, WhatsApp vẫn không làm bất cứ điều gì khác biệt về cơ bản — không cải tiến sản phẩm, không chơi hoàn tiền, không thúc đẩy, không tiếp thị rầm rộ. Giống như họ đã mất hứng thú”, Deepak Abbot, đồng sáng lập ứng dụng cho vay vàng Indiagold nói với Rest of World .
Từ tháng 12 năm 2024 đến tháng 5 năm 2025, WhatsApp Pay đã thêm hơn 12 triệu giao dịch. Trong cùng thời kỳ, các đối thủ Google Pay và PhonePe chứng kiến khối lượng giao dịch tăng lần lượt gần 700 triệu và 500 triệu. Google Pay và PhonePe chiếm tổng cộng hơn 80% giao dịch trên UPI, hệ thống thanh toán cực kỳ phổ biến do chính phủ xây dựng.
“Không chỉ đơn thuần là vấn đề truy cập bị trì hoãn — mà là vấn đề thời gian trong một hệ sinh thái chuyển động nhanh”, Sanchit Vir Gogia, nhà phân tích chính kiêm giám đốc điều hành tại Greyhound Research, chia sẻ với Rest of World . “Nền tảng này ra đời sau khi các lớp nền tảng quan trọng về lòng tin, thói quen và sự yêu thích thương hiệu đã được các công ty đương nhiệm xây dựng”.
Theo Yugal Joshi, đối tác tại công ty tư vấn quản lý Everest Group có trụ sở tại Mỹ, WhatsApp thiếu các tính năng chính giúp thanh toán kỹ thuật số trở nên liền mạch — chẳng hạn như theo dõi giao dịch rõ ràng và phần thưởng dành cho người dùng — trong khi các đối thủ cạnh tranh đã xây dựng được sự tương tác sâu sắc hơn thông qua giao diện ứng dụng mạnh mẽ, quan hệ đối tác với các thương gia và các ưu đãi tài chính như hoàn tiền và thẻ cào.
Nhận thức về thương hiệu là một rào cản khác. Không giống như các thương hiệu công nghệ tài chính đã thành danh, “người dùng có thể ngần ngại tin tưởng WhatsApp với các giao dịch tài chính do mối liên hệ của nó với tin nhắn”, Koppisetty Yasaswini Pujitha, nhà phân tích ngân hàng tại GlobalData, nói với Rest of World.
WhatsApp chỉ thực hiện một bước tiến lớn duy nhất vào thanh toán kỹ thuật số vào tháng 7 năm 2022 khi Meta đầu tư 5,7 tỷ USD vào Reliance Jio, công ty viễn thông lớn nhất Ấn Độ, do người giàu nhất nước này, Mukesh Ambani, điều hành. Thỏa thuận này cho phép nhánh tạp hóa trực tuyến của Reliance, JioMart, ra mắt dịch vụ đặt hàng dựa trên WhatsApp, thúc đẩy Meta tiến vào thanh toán kỹ thuật số.
Jayanth Kolla, người sáng lập và đối tác tại công ty tư vấn Convergence Catalyst, chia sẻ với Rest of World rằng sự hợp tác này có rất nhiều tiềm năng, song đến nay có vẻ không có kết quả.
Ấn Độ là một trong những quốc gia đầu tiên mà WhatsApp triển khai thanh toán — nhưng hiện lại là nơi duy nhất vẫn chưa thể tìm thấy chân trụ trong hệ thống fintech, trong khi ở Brazil hay Singapore, WhatsApp Pay vẫn được hỗ trợ — dù phạm vi rất hạn chế. Đây không phải chỉ là thất bại chiến thuật, mà là bài học về đấu trường fintech nơi yếu tố thương hiệu lớn cũng không đủ để đảm bảo thành công.
Trong giai đoạn tiếp theo, WhatsApp Pay vẫn còn cơ hội nếu Meta quyết tâm tiếp tục đầu tư—bao gồm khâu marketing, ưu đãi, hỗ trợ merchant và quản lý thay đổi pháp lý. Tuy nhiên, nếu cứ tiếp tục im lặng như hiện tại, WhatsApp Pay có thể sẽ mãi mãi chỉ là một tính năng nhỏ, không thể sánh được với “ông lớn” fintech địa phương vốn vận hành mạnh mẽ và được chấp nhận rộng rãi.
Theo: Rest of World
